BEZPIECZEŃSTWO PRACY W ROLNICTWIE O czym należy wiedzieć i pamiętać Praca w rolnictwie indywidualnym znacząco różni się od produkcji przemysłowej. Charakteryzuje się sezonowością i wiąże się z częstymi zmianami rodzaju czynności wykonywanych przez pracownika oraz warunków ich wykonywania. Pracownik jest zatem narażony na wiele zróżnicowanych niebezpiecznych czynników występujących podczas pracy - od mechanicznych (z elektrycznymi włącznie), poprzez termiczne, hałas i drgania po pyłowe i chemiczne. Liczba wypadków przy pracy stale utrzymuje się też na bardzo wysokim poziemie. Wg danych Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) w roku 2005 zgłoszono 33556 wypadków, z czego odszkodowanie wypłacono w 20869 przypadkach (odpowiednie liczby za rok 2004 to 42060 zgłoszeń i 28033 odszkodowań, a za za rok 2003 - 52556 zgłoszeń oraz 31666 odszkodowań). Statystyki wypadkowe alarmują, iż częstą przyczyną wypadków przy pracy rolniczej są zaniedbania i niedopatrzenia, które przy odpowiedniej wiedzy można byłoby wyeliminować.                                                                         Więcej...

Przepisy prawne		Książki		Artykuły

KSIĄŻKI i BROSZURY

WYDAWNICTWA  CIOP-PIB

Środki ochrony indywidualnej do stosowania w rolnictwie
- red. Henryk Bargieł

		Poradnik zawiera charakterystykę trudnego środowiska pracy rolnika, narażonego na wiele niebezpiecznych czynników występujących podczas pracy - od mechanicznych, poprzez termiczne po pyłowe i chemiczne.  Następnie przedstawiono informacje pomocne w prawidłowym doborze środków ochrony indywidualnej oraz ich właściwym stosowaniu w celu zmiejszenia ryzyka zawodowego związanego z ww. zagrożeniami, a w konsekwencji - także zredukowania liczby wypadków, stale utrzymującej się na bardzo wysokim poziomie i chorób zawodowych.

Ochrona przed porażeniem elektrycznym w gospodarstwie rolnym
Hubert Karski

		Opracowanie jest zbiorem praktycznych zasad służących zwiększeniu bezpieczeństwa eksploatacji urządzeń i instalacji elektroenergetycznych w gospodarstwie rolnym, niezaleznie od jego wielkosci. Jest przeznaczone dla właścicieli gospodarstw (osób fizycznych i prawnych) oraz użytkowników urządzeń elektrycznych w tych gospodarstwach, a generalnie - dla osób nie mających specjalistycznych kwalifikacji w zakresie elektrotechniki.

PIERWSZA POMOC W GOSPODARSTWIE WIEJSKIM
red. W. Gacka

		Wzrost liczby wypadków i katastrof w środowisku wiejskim wpływa na zmniejszenie możliwości ich kontrolowania i opanowywania przez lokalne służby ratownicze. Umiejętnie i na czas udzielona pierwsza pomoc może w wielu wypadkach uratować życie poszkodowanemu i zapobiec ciężkim powikłaniom w przebiegu leczenia.

		WYDAWNICTWA Instytutu Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki w Lublinie

		Zagrożenia fizyczne w rolnictwie Praca zbiorowa pod redakcją dra Leszka Soleckiego, 1999 Instytut Medycyny Wsi Cena 25,00 zł

		Zagrożenia chemiczne w rolnictwie Praca zbiorowa pod redakcją Krystyny Pomorskiej, 1997 Instytut Medycyny Wsi Cena 20,00 zł

		Zagrożenia biologiczne w rolnictwie Praca zbiorowa pod redakcją prof. dra hab. n. med. Jacka Dutkiewicza, 1998 Instytut Medycyny Wsi Cena 25,00 zł

		Obciążenie fizyczne i psychiczne pracą w rolnictwie Praca zbiorowa pod redakcją dra Franciszka Bujaka i prof. dra hab. n. med. Jerzego Zagórskiego,  2001 Instytut Medycyny Wsi cena 25,00 zł

		Aktualny stan ergonomii w rolnictwie - potrzeby na przyszłość Praca zbiorowa pod redakcją doc. dra  hab. Leszka Soleckiego,  2002 Instytut Medycyny Wsi cena 25,00 zł

		Choroby zawodowe i parazawodowe w rolnictwie. Praca zbiorowa pod redakcją prof. dra hab. n. med. Jerzego Zagórskiego, 2000 Instytut Medycyny Wsi Cena 25,00 zł

Najważniejsze uregulowania prawne stosujące się do pracy w rolnictwie

Dz.U. 2008 nr 163 poz. 1020 Akty uchylone, które zastąpił wskazany dokument: Dz. U. 1968 nr 1 poz. 2 Rozporządzenie Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z dnia 15 grudnia 1967 w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach przetwórstwa produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego oraz w zakładach przemysłu paszowego Dz. U. 1973 nr 45 poz. 267 Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 6 października 1973 w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy zakładaniu i konserwacji zieleni oraz produkcji materiału roślinnego Dz. U. 1974 nr 12 poz. 75 Rozporządzenie Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług z dnia 21 marca 1974 w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach produkujących ocet i musztardę Dz. U. 1966 nr 22 poz. 142 Rozporządzenie Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 9 kwietnia 1966 w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach gastronomicznych i przemysłu garmażeryjnego Dz. U. 1968 nr 20 poz. 125 Rozporządzenie Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z dnia 12 czerwca 1968 w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach przemysłu jajczarsko-drobiarskiego Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 sierpnia 2008 r. uchylające niektóre rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach przemysłu i przetwórstwa rolno-spożywczego oraz przy zakładaniu i konserwacji zieleni oraz produkcji materiału roślinnego. t.j. Dz.U. 2008 nr 25 poz. 150 Akty uchylone, które zastąpił wskazany dokument: t.j. Dz.U. 2006 nr 129 poz. 902 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2006 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo ochrony środowiska Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 stycznia 2008 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo ochrony środowiska   ze zm.   - Dz.U. 2008 nr 111 poz. 708 Ustawa z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska Dz.U. 2007 nr 203 poz. 1467 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 października 2007 r. w sprawie rodzaju biologicznych czynników chorobotwórczych podlegających zgłoszeniu, wzorów formularzy zgłoszeń dodatnich wyników badań laboratoryjnych w kierunku biologicznych czynników chorobotwórczych, okoliczności dokonywania zgłoszeń oraz trybu ich przekazywania Dz.U. 2007 nr 119 poz. 817 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 maja 2007 r. w sprawie najważniejszych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów, które mogą znajdować się w środkach spożywczych lub na ich powierzchni Dz.U. 2007 nr 98 poz. 652 Akty uchylone, które zastąpił wskazany dokument: Dz.U. 1995 nr 21 poz. 116 oraz akty zmieniające (12) Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 28 lutego 1995 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad ustalania wysokości jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy rolniczej i chorób zawodowych oraz zasiłku chorobowego. Dz.U. 1996 nr 85 poz. 389 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 12 lipca 1996 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia szczegółowych zasad ustalania wysokości jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy rolniczej i chorób zawodowych oraz zasiłku chorobowego. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 maja 2007 r. w sprawie określenia wysokości jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej oraz zasiłku chorobowego   ze zm.   - Dz.U. 2008 nr 91 poz. 570 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 maja 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia wysokości jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej oraz zasiłku chorobowego Dz.U. 2006 nr 161 poz. 1141 Akty uchylone, które zastąpił wskazany dokument: Dz. U. 1995 nr 147 poz. 716 Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 29 listopada 1995 w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac z zakresu gospodarki leśnej Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2006 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu niektórych prac z zakresu gospodarki leśnej Dz.U. 2006 nr 133 poz. 939 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 lipca 2006 r. w sprawie wykazu prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia na inne osoby Dz.U. 2006 nr 132 poz. 928 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 lipca 2006 r. w sprawie wykazu czynników chorobotwórczych oraz stanów chorobowych spowodowanych tymi czynnikami, którymi zakażenie wyklucza wykonywanie niektórych prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia na inne osoby Dz.U. 2005 nr 81 poz. 716 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki   ze zm.   - Dz. U. 2008 nr 48 poz. 288 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 lutego 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki Dz.U. 2005 nr 76 poz. 669 Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2005 r. w sprawie sposobu i trybu zgłaszania wypadku przy pracy rolniczej oraz ustalania jego okoliczności i przyczyn. Dz.U. 2004 nr 205 poz. 2102 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 września 2004 r. w sprawie kwalifikacji osób uprawnionych do zawodowego uboju oraz warunków i metod uboju i uśmiercania zwierząt   ze zm.   - Dz.U. 2006 nr 153 poz. 1096 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 sierpnia 2006 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kwalifikacji osób uprawnionych do zawodowego uboju oraz warunków i metod uboju i uśmiercania zwierząt Dz. U. 2004 nr 158 poz. 1655 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 czerwca 2004 w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji świeżego mięsa z bydła, świń, owiec, kóz i domowych zwierząt jednokopytnych, umieszczanego na rynku   ze zm.   - Dz.U. 2005 nr 37 poz. 333 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 lutego 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji świeżego mięsa z bydła, świń, owiec, kóz i domowych zwierząt jednokopytnych, umieszczanego na rynku   - Dz.U. 2005 nr 43 poz. 420 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji świeżego mięsa z bydła, świń, owiec, kóz i domowych zwierząt jednokopytnych, umieszczanego na rynku Dz. U. 2004 nr 156 poz. 1636 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2004 w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji mięsa drobiowego   ze zm.   - Dz.U. 2005 nr 60 poz. 527 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 marca 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji mięsa drobiowego Dz.U. 2004 nr 130 poz. 1391 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2004 r. w sprawie wykazu substancji aktywnych, których stosowanie w środkach ochrony roślin jest zabronione   ze zm.   - Dz.U. 2004 nr 254 poz. 2553 Rozporządzenie Ministra rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 listopada 2004 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu substancji aktywnych, których stosowanie w środkach ochrony roślin jest zabronione   - Dz.U. 2005 nr 139 poz. 1169 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 lipca 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu substancji aktywnych, których stosowanie w środkach ochrony roślin jest zabronione   - Dz.U. 2005 nr 230 poz. 1959 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i rozwoju Wsi z dnia 28 października 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu substancji aktywnych, których stosowanie w środkach ochrony roślin jest zabronione   - Dz.U. 2006 nr 127 poz. 891 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2006 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu substancji aktywnych, których stosowanie w środkach ochrony roślin jest zabronione   - Dz.U. 2006 nr 135 poz. 956 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2006 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu substancji aktywnych, których stosowanie w środkach ochrony roślin jest zabronione   - Dz.U. 2006 nr 227 poz. 1662 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 listopada 2006 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu substancji aktywnych, których stosowanie w środkach ochrony roślin jest zabronione Dz. U. 2002 nr 99 poz. 896 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 czerwca 2002 w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy stosowaniu i magazynowaniu środków ochrony roślin oraz nawozów mineralnych i organiczno-mineralnych   ze zm.   - Dz. U. 2005 nr 88 poz. 752 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 maja 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy stosowaniu i magazynowaniu środków ochrony roślin oraz nawozów mineralnych i organiczno-mineralnych Dz. U. 2001 nr 118 poz. 1268 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 września 2001 w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze zwierząt gospodarskich   ze zm.   - Dz.U. 2005 nr 256 poz. 2149 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 grudnia 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze zwierząt gospodarskich Dz. U. 1998 nr 12 poz. 51 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 12 stycznia 1998 w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze ciągników, maszyn, narzędzi i urządzeń technicznych stosowanych w rolnictwie Dz.U. 1997 nr 132 poz. 877 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie.

ARTYKUŁY

Zagrożenie pożarowe i wybuchowe w przemyśle zbożowo-młynarskim

„BEZPIECZEŃSTWO PRACY nauka i praktyka” 11/2003, str. 18-20 mgr Tomasz Sawicki Biegły sądowy z zakresu pożarnictwa SĄD OKRĘGOWY W LEGNICY

W artykule podjęto próbę przybliżenia zagadnień związanych z zagrożeniem pożarowym i wybuchowym w przemyśle zbożowo-młynarskim podczas przerabiania i magazynowania zbóż w postaci rozdrobnionej. Omówiono charakterystyczne procesy samozapalenia zbóż oraz procesy czyszczenia i rozdrabniania ziarna powodujące wybuch, właściwości fizykochemiczne niektórych produktów zbożowych, charakterystyki energetycznych źródeł ciepła powodujących pożary oraz faktyczne przykłady pożarów i wybuchów.

Klasyfikacja typowych prac rolniczych według narażenia rolnika na działanie pyłu - zalecenia profilaktyczne

„BEZPIECZEŃSTWO PRACY nauka i praktyka” 10/2002, str. 22-25 dr n. techn. ANNA MOŁOCZNIK Instytut Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki w Lublinie

Artykuł przedstawia główne problemy, które są zawarte w broszurze "Klasyfikacja typowych prac rolniczych w gospodarstwach indywidualnych w zależności od poziomu zawodowego narażenia rolnika na działanie pyłu - zalecenia profilaktyczne". Pył rolniczy omówiony jest w aspekcie źródeł pyłu, właściwości chorobotwórczych jego składników, poziomu zapylenia przy pracach rolniczych, rocznej ekspozycji rolnika na pył w gospodarstwach o różnych profilach produkcji oraz technicznej, technologicznej i zdrowotnej profilaktyki.

Charakterystyka stopnia zmienności ekspozycji na hałas rolnika indywidualnego - propozycje metodyczne

„BEZPIECZEŃSTWO PRACY nauka i praktyka” 9/2002, str. 19-21 doc. dr hab. LESZEK SOLECKI Instytut Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki w Lublinie

Instytut Medycyny Wsi przeprowadził w 31 wybranych gospodarstwach indywidualnych pomiary hałasu emitowanego przez pojazdy i maszyny rolnicze, na który narażeni są rolnicy. W artykule przedstawiono wyniki tych badań oraz propozycje metodyczne dotyczące całorocznego monitoringu ekspozycji rolników na hałas.

Zagrożenie pyłem kobiet w rodzinnych gospodarstwach rolniczych

„BEZPIECZEŃSTWO PRACY nauka i praktyka” 5/2001, str. 14-16 dr n. techn. ANNA MOŁOCZNIK Instytut Medycyny Wsi im. W. Chodźki w Lublinie

Badania przeprowadzone w dziesięciu gospodarstwach rodzinnych, prowadzących produkcje mieszaną wykazały aktywne współuczestnictwo kobiet w prowadzeniu gospodarstw. Prace wykonywane przez kobiety koncentrują się w obrębie obejścia - głównie obrządek inwentarza, w polu natomiast są to przede wszystkim ręczne prace pielęgnacyjne oraz prace pomocnicze przy zbiorze płodów rolnych.

Środki ochrony indywidualnej stosowane w rolnictwie

„BEZPIECZEŃSTWO PRACY nauka i praktyka” 7-8/2001, str. 34-38 mgr inż. SYLWIA KRZEMIŃSKA mgr inż. KATARZYNA SZCZECIŃSKA mgr KRZYSZTOF MAKOWSKI mgr inż. ADAM POŚCIK Centralny Instytut Ochrony Pracy

Zagrożenia środkami ochrony roślin Stosowanie chemicznych środków ochrony roślin oprócz niewątpliwych korzyści zagraża zdrowiu pracowników stykających się z nimi. Eliminacja zagrożeń związanych ze stosowaniem środków ochrony roślin nie jest w praktyce możliwa; konieczne jest zatem zaopatrzenie pracowników w odpowiednie środki ochrony indywidualnej. Środki te tylko wtedy zabezpieczaj ą pracowników przed zagrożeniami, jeżeli mają odpowiednie właściwości ochronne i użytkowe, potwierdzone przez kompleksowe badania obejmujące m.in.: odporność na działanie substancji chemicznych, właściwości fizykomechaniczne i biofizyczne. Ocena właściwości ochronnych i użytkowych możliwa jest przez wyznaczanie odpowiednich parametrów oraz porównanie ich z wymaganiami przedstawionymi w kryteriach oceny dla tego rodzaju środków. Podstawowym założeniem przyjętym podczas opracowywania wymagań i metod badań było kompleksowe spojrzenie na ochronę pracownika, przy uwzględnieniu wszystkich rodzajów zagrożeń występujących podczas pracy ze środkami ochrony roślin oraz wszystkich niezbędnych do ochrony grup środków ochrony indywidualnej. (...)