CZYNNIKI RAKOTWÓRCZE I MUTAGENNE Klasyfikacja czynników rakotwórczych i mutagennych w Polsce W 2004 r. ukazało się nowe rozporządzenie ministra zdrowia w sprawie czynników o działaniu rakotwórczym i mutagennym, które jest zgodne z dyrektywami Unii Europejskiej (dyrektywa 67/548/EWG wraz z późniejszymi zmianami do 28 ATP włącznie, dyrektywa Komisji 2001/59/WE) (Dz.U. 2004 nr 280. poz. 2771) ze zm. (Dz.U.2005 nr 160, poz.1356). Za czynniki rakotwórcze wg ww. rozporządzenia uważa się czynniki zaliczone do kategorii 1 lub 2 substancji rakotwórczych, które są zamieszczone w wykazie substancji niebezpiecznych według rozporządzenia ministra zdrowia z dnia 2 września 2003 r. w sprawie wykazu substancji niebezpiecznych wraz z ich klasyfikacją i oznakowaniem (DzU.03.199.1948 - które obowiązywało do dnia 29.10.2005 r., a następnie zostało uchylone przez Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 września 2005 r. w sprawie wykazu substancji niebezpiecznych wraz z ich klasyfikacją i oznakowaniem - Dz.U. 2005 nr 201 poz. 1674). Wykaz obejmuje 42 substancje kategorii 1, 775 kategorii 2 (670 z nich stanowią produkty węglo- i ropopochodne).                                                                               Więcej...

Przepisy prawne		Książki		Artykuły

Wykaz substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym Wykaz 1 - Substancje i preparaty   Wykaz 2. Czynniki fizyczne: Promieniowanie jonizujące Wykaz 3. - Czynniki biologiczne Wirus zapalenia wątroby typu B Wirus zapalenia wątroby typu C Wykaz 4. - Procesy tachnologiczne, w których dochodzi do uwalniania substancji, preparatów lub czynników rakotwórczych lub mutagennych: Produkcja auraminy Procesy technologiczne związane z narażeniem na działanie wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, obecnych w sadzy węglowej, smołach węglowych i pakach węglowych Procesy technologiczne związane z narażeniem na działanie pyłów, dymów i aerozoli tworzących się podczas rafinacji niklu i jego związków Produkcja alkoholu izopropylowego metodą mocnych kwasów Prace związane z narażeniem na pył drewna twardego (dąb i buk) Wzór formularza informacji o substancjach, preparatach, czynnikach lub procesach technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym

KSIĄŻKI I BROSZURY

ZAGROŻENIA CHEMICZNE W WYBRANYCH PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH - red. M. Pośniak - CIOP-PIB

		Opracowanie przeznaczone dla czytelników zainteresowanych zarządzaniem bezpieczeństwem i higieną pracy, a w szczególności zajmujących się oceną narażenia zawodowego na szkodliwe substancje chemiczne wydzielające się w czasie przetwórstwa polichlorku winylu, polistyrenu i jego kopolimerów, poliuretanów oraz w trakcie produkcji wyrobów gumowych i stosowania środków ochrony drewna. Format: 17,5 x 25 cm - B5 Stron: 171 ISBN: 83-87354-53-8 Nakład wyczerpany Pozycja dostępna w Bibliotece CIOP-PIB

ZAGROŻENIA CHEMICZNE W WYBRANYCH PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH. cz. 2 - red.  M.  Pośniak - CIOP-PIB

		Opracowanie jest przeznaczone dla osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i higienę pracy w przedsiębiorstwach, zajmujących się oceną narażenia zawodowego pracowników, związanego z występowaniem szkodliwych substancji chemicznych w procesach przetwórstwa żywic fenolowo-formaldehydowych, mas bitumicznych, metali i ich związków, a także substancji wchodzących w skład spalin silników Diesla. Format: 17,5 x 25 cm - B5 Stron: 101 ISBN: 83-88703-48-X Nakład wyczerpany Pozycja dostępna w Bibliotece CIOP-PIB

Rozpoznawanie i ocena poziomu zagrożeń czynnikami potencjalnie kancerogennymi w zakładach przemysłowych.
Kalina Wyszyńska, Ewa Janik-Spiechowicz  [ 1998 ]

		Wydawnictwo zawiera informacje nt.: czynników kancerogennych (sposoby oceny i klasyfikacji działania rakotwórczego), monitorowania biologicznego narażenia na czynniki potencjalnie rakotwórcze, metod oceny narażenia i wczesnych skutków biologicznych, porównania zagrożenia czynnikami mutagennymi i genotoksycznymi w środowiskach przemysłowych, sposobów prowadzenia działań zapobiegających zagrożeniom zdrowotnym populacji pracujących. Łódź : Oficyna Wydawnicza Instytutu Medycyny Pracy im. prof. Jerzego Nofera

Wytyczne szacowania ryzyka zdrowotnego dla czynników rakotwórczych

- redakcja merytoryczna: prof. dr hab. Sławomir Czerczak - IMP

		Zakres tematyczny cyklicznie ukazującego się wydawnictwa IMP, dla poszczególnych czynników rakotwórczych obejmuje: dane dotyczące właściwości fizykochemicznych, występowanie, zastosowanie, narażenie, działanie biologiczne, drogi wchłaniania, toksyczność ostrą, toksyczność przewlekłą, działanie toksyczne na zwierzęta, dowody działania rakotwórczego, działanie rakotwórcze na ludzi, działanie rakotwórcze na zwierzęta, działanie mutagenne, działanie teratogenne, wpływ na rozrodczość, jakościową oceną rakotwórczości (w tym umiejscowienie nowotworu), ilościową ocenę rakotwórczości, normatywy higieniczne. Wytyczne mogą ułatwić pracodawcom i służbom nadzoru nad warunkami pracy identyfikację czynników rakotwórczych, jak również dokonanie ilościowej oceny szacowania ryzyka zdrowotnego pracowników mających kontakt z czynnikami rakotwórczymi. Łódź : Oficyna Wydawnicza Instytutu Medycyny Pracy im. prof. Jerzego Nofera

Dotychczas w ramach ww. wydawnictwa, w IMP opracowano "Wytyczne szacowania ryzyka zdrowotnego " dla następujących substancji o działaniu rakotwórczym:
A
5-Allilo-1,3-benzodioksol, Zeszyt 19 [ 2004 ]
akrylamit, Zeszyt 3 [ 1996 ]
akrylonitryl, Zeszyt 4 [ 1997 ]
alfa-Chlorowane tolueny i chlorek benzoilu, Zeszyt 14 [ 2002 ]
arsen i nieorganiczne związki arsenu, Zeszyt 17 [ 2003 ]
azbest, Zeszyt 5 [ 1997 ]
azirydyna, Zeszyt 16 [ 2003 ]
B
barwniki benzydynowe: czerń bezpośrednia 38, Zeszyt 9 [ 1999 ]
barwniki benzydynowe: błękit bezpośredni 6, Zeszyt 9 [ 1999 ]
barwniki benzydynowe: brąz bezpośredni 95, Zeszyt 9 [ 1999 ]
benz(a)antracen, Zeszyt 8 [ 1999 ]
benzen, Zeszyt 12 [ 2001 ]
benzydyna, Zeszyt 4 [ 1997 ]
beryl i jego związki, Zeszyt 3 [ 1996 ]
bifenylo-4amina, Zeszyt 18  [2004]
błękit zawiesinowy 1, Zeszyt 17 [ 2003 ]
bromian(V) potasu,  Zeszyt 17 [ 2003 ]
bromoeten,  Zeszyt 15 [ 2002 ]
C
4-Chloroanilina, Zeszyt 13 [ 2001 ]
chlorek dimetylokarbamoilu,  Zeszyt 15 [ 2002 ]
chlorek winylu, Zeszyt 5 [ 1997 ]
chloro(metoksy)metan, Zeszyt 15 [ 2002 ]
chromu (VI) związki, Zeszyt 10 [ 2000 ]
czerwień zasadowa 9, Zeszyt 13 [ 2001 ]
D
1,1-Dimetylohydrazyna, Zeszyt 17 [ 2003 ]
1,2-Dibromo-3-chloropropan, Zeszyt 13 [ 2001 ]
1,2-Dibromoetan, Zeszyt 6 [ 1997 ]
1,2-Dichloroetan, Zeszyt 14 [ 2002 ]
1,2-Dimetylohydrazyna, Zeszyt 13 [ 2001 ]
2,2’-Dichloro-4,4’-metylenodianilina, Zeszyt 16 [ 2003 ]
2,4-Dinitrotoluen Zeszyt 18  [2004]
2,6-Dinitrotoluen, Zeszyt 13 [ 2001 ]
2.3/Dibromopropan/1/ol, Zeszyt 19 [ 2004 ]
E
1,2-Epoksy-3-fenoksypropan, Zeszyt 18  [2004]
2,3-Epoksypropan-1-ol, Zeszyt 14 [ 2002 ]
epichlorohydryna, Zeszyt 4 [ 1997 ]
eter bis(chlorometylowy), Zeszyt 4 [ 1997 ]
F
fluorek winylu, Zeszyt 8 [ 1999 ]
formaldehyd, Zeszyt 4 [ 1997 ]
frakcje destylacyjne smoły węglowej i mieszaniny frakcji, Zeszyt 11 [ 2000 ]
furan, Zeszyt 19 [ 2004 ]
G
gazyfikacja węgla, Zeszyt 11 [ 2000 ]
H
heksachlorobenzen, Zeszyt 15 [ 2002 ]
hydrazyna, Zeszyt 9 [ 1999 ]
K
kadm i jego związki, Zeszyt 3 [ 1996 ]
M
2-Metoksyanilina, Zeszyt 16 [ 2003 ]
N
7 2-naftyloamina, Zeszyt 7 [ 1998 ]
2.2'/(Nitrozoimino)dietanol, Zeszyt 19 [ 2004 ]
2-Nitroaniyol, Zeszyt 17 [ 2003 ]
2-Nitropropan, Zeszyt 15 [ 2002 ]
4-nitrobifenyl, Zeszyt 7 [ 1998 ]
N-etylo-N-nitrozomocznik, Zeszyt 2 [ 1996 ]
nikiel i jego związki, Zeszyt 10 [ 2000 ]
N-metylo-N’-nitro-N-nitrozoguanidyna,  Zeszyt 2 [ 1996 ]
N-metylo-N-nitrozomocznik, Zeszyt 2 [ 1996 ]
N-nitrozodietyloamina, Zeszyt 2 [ 1996 ]
N-nitrozodimetyloamina, Zeszyt 2 [ 1996 ]
O
odlewnictwo żelaza i stali, Zeszyt 11 [ 2000 ]
ogniotrwałe włókna ceramiczne, Zeszyt 19 [ 2004 ]
oleje łupkowe, Zeszyt 8 [ 1999 ]
oleje mineralne nierafinowane lub słabo rafinowane, Zeszyt 5 [ 1997 ]
o-Toluidyna, Zeszyt 14 [ 2002 ]
P
paki węglowe, Zeszyt 6 [ 1997 ]
pochodne chlorowane bifenylu, Zeszyt 9 [ 1999 ]
produkcja aluminium, Zeszyt 11 [ 2000 ]
produkcja i naprawa obuwia, Zeszyt 12 [ 2001 ]
produkcja koksu, Zeszyt 11 [ 2000 ]
propano-1,3-sulton, Zeszyt 16 [ 2003 ]
propano-3-lakton, Zeszyt 16 [ 2003 ]
przemysł gumowy, Zeszyt 9 [ 1999 ]
przemysł meblarski i stolarstwo meblowe, Zeszyt 12 [ 2001 ]
pyły drewna, Zeszyt 10 [ 2000 ]
R
rafinacja ropy naftowej, Zeszyt 11 [ 2000 ]
S
sadze kominowe, Zeszyt 7 [ 1998 ]
siarczan dietylowy, Zeszyt 5 [ 1997 ]
siarczan(VI) dimetylu, Zeszyt 14 [ 2002 ]
smoły węglowe, Zeszyt 5 [ 1997 ]
spaliny silnika Diesla, Zeszyt 6 [ 1997 ]
T
1,2,3-trichloropropan, Zeszyt 7 [ 1998 ]
talk, Zeszyt 3 [ 1996 ]
tetrachloroeten,  Zeszyt 6 [ 1997 ]
tioacetamid, Zeszyt 18  [2004]
tlenek etylenu, Zeszyt 3 [ 1996 ]
tlenek propylenu, Zeszyt 8 [ 1999 ]
tlenek Syterenu, Zeszyt 18  [2004]
trichloroeten, Zeszyt 6 [ 1997 ]
tris(2,3-dibromopropylo)fosforan, Zeszyt 8 [ 1999 ]
W
wolna krystaliczna krzemionka, Zeszyt 7 [ 1998 ]

Przepisy prawne

Dz.U. 2011 nr 33 poz. 166 Akty uchylone lub nieobowiązujące poprzedzające wskazany dokument: Dz.U 2005 Nr 73 poz. 645 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy Obowiązuje do dnia 2011-03-03 Dz.U. 2007 nr 241 poz. 1772 Obowiazuje do dnia 2011-03-03 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 grudnia 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Dz.U. 2004 nr 280 poz. 2771 Akty uchylone lub nieobowiązujące poprzedzające wskazany dokument: Dz.U. 1996 nr 121 poz. 571 Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 11 września 1996 r. w sprawie czynników rakotwórczych w środowisku pracy oraz nadzoru nad stanem zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki. Dz.U. 2003 nr 36 poz. 314 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 stycznia 2003 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie czynników rakotwórczych w środowisku pracy oraz nadzoru nad stanem zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy   ze zm.   - Dz.U. 2005 nr 160 poz. 1356 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 sierpnia 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy Dz. U. 2004 nr 200 poz. 2047 Akty uchylone lub nieobowiązujące poprzedzające wskazany dokument: Dz. U. 1990 nr 85 poz. 500 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 grudnia 1990 w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym Dz. U. 2002 nr 127 poz. 1091 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym Dz. U. 1992 nr 1 poz. 1 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1991 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym Dz. U. 1998 nr 105 poz. 658 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2004 w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac   ze zm.   - Dz.U. 2005 nr 136 poz. 1145 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 lipca 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac   - Dz.U. 2006 nr 107 poz. 724 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac Dz. U. 2003 nr 171 poz. 1666 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 września 2003 r. w sprawie kryteriów i sposobu klasyfikacji substancji i preparatów chemicznych   ze zm.   - Dz.U. 2004 nr 243 poz. 2440 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 października 2004 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kryteriów i sposobu klasyfikacji substancji i preparatów chemicznych   - Dz.U. 2007 nr 174 poz. 1222 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 4 września 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kryteriów i sposobu kwalifikacji substancji i preparatów chemicznych   - Dz.U. 2009 nr 43 poz. 353 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kryteriów i sposobu klasyfikacji substancji i preparatów chemicznych Dz. U. 2002 nr 217 poz. 1833 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 listopada 2002 w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy   ze zm.   - Dz.U. 2005 nr 212 poz. 1769 Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 10 października 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy   - Dz.U. 2007 nr 161 poz. 1142 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 sierpnia 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy   - Dz.U. 2009 nr 105 poz. 873 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 czerwca 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy   - Dz.U. 2010 nr 141 poz. 950 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 lipca 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy.   - Dz.U. 2011 nr 274 poz. 1621 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Dz. U. 1996 nr 114 poz. 545 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 1996 w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet   ze zm.   - Dz. U. 2002 nr 127 poz. 1092 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu prac wzbronionych kobietom

ARTYKUŁY

Narażenie zawodowe na poszczególne grupy czynników rakotwórczych lub mutagennych w Polsce w latach 2005-2007. Czynniki fizyczne i biologiczne oraz procesy technologiczne (2) "BEZPIECZEŃSTWO PRACY - nauka i praktyka" 12/2009, str. 6-9 mgr inż. Katarzyna Konieczko Zakład Informacji Naukowej Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi W pierwszej części artykułu zostało omówione zawodowe narażenie na substancje i preparaty chemiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w Polsce w latach 2005-2007. Natomiast w drugiej części omówiono czynniki fizyczne (promieniowanie jonizujące), biologiczne (WZW typu B i C) oraz procesy technologiczne (procesy związane z narażeniem na WWA z produktów węglopochodnych oraz prace w narażeniu na pył drewna twardego). Podobnie jak w poprzedniej części, wszelkie zbiorcze dane liczbowe o występowaniu w środowisku pracy i o narażeniu zawodowym na wymienione czynniki opracowano na podstawie informacji z centralnego rejestru danych o narażeniu na substancje, preparaty, czynniki i procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym. Narażenie zawodowe na poszczególne grupy czynników rakotwórczych lub mutagennych w Polsce w latach 2005-2007. Substancje i preparaty chemiczne (1) "BEZPIECZEŃSTWO PRACY - nauka i praktyka" 11/2009, str. 8-11 mgr inż. Katarzyna Konieczko Zakład Informacji Naukowej Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi Instytut Medycyny Pracy w Łodzi od 1999 roku prowadzi centralny rejestr czynników rakotwórczych w środowisku pracy. W 2005 roku znacznej zmianie uległ obowiązujący prawnie wykaz czynników o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, dlatego w opracowaniu przedstawiono i porównano dane za lata 2005-2007. Omawiając skalę występowania i narażenia zawodowego zastosowano podział czynników rakotwórczych i mutagennych na 4 grupy, analogiczny jak w obowiązującym wykazie. Ze względu na to, że czynniki chemiczne są największą i najbardziej różnorodną grupą kancerogenów zawodowych, w pierwszej części zostało omówione narażenie na substancje i preparaty chemiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym. Natomiast w drugiej części omówione zostaną czynniki fizyczne, biologiczne oraz procesy technologiczne. Azbest - kłopotliwa spuścizna "BEZPIECZEŃSTWO PRACY - nauka i praktyka" 4/2007, str. 16-19 mgr. inż. Mieczysław Foltyn Główny Inspektorat Pracy Departament Warunków Pracy W artykule zwrócono uwagę na skutki zdrowotne narażenia na działanie pyłu azbestowego, omówiono inicjatywy organizacji międzynarodowych (MOP i Komitetu Wyższych Inspektorów Pracy Komisji Europejskiej) zmierzające do podniesienia świadomości społecznej szkodliwości tych zagrożeń oraz inicjatywy ukierunkowane na ochronę zdrowia pracowników wykonujących prace związane z usuwaniem azbestu. Omówiono działalność kontrolną i wnioski wynikające z kontroli przestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny prowadzone przez inspektorów PIP podczas wykonywania tych prac. Użytkowanie telefonów komórkowych i bezprzewodowych a ryzyko występowania guzów mózgu zdiagnozowanych w latach 1997-2003 - analiza wyników badań kliniczno-kontrolnych "BEZPIECZEŃSTWO PRACY - nauka i praktyka" 4/2007, str. 22-26 Kjell Hansson Mild, Lennart Hardell, Michael Carlberg Ume University Dept. of Radiation Physics, S-901 87 Ume, Sweden Department of Natural Sciences, Örebro University, SE-701 82 Örebro, Sweden Department of Oncology, University Hospital, SE-701 85 Örebro, Sweden "W ostatnich latach na całym świecie wzrasta liczba użytkowników telefonów przenośnych i bezprzewodowych. Mózg jest organem eksponowanym na pola elektromagnetyczne o częstotliwościach radiowych, emitowane podczas rozmów telefonicznych. Od drugiej połowy lat dziewięćdziesiątych w Szwecji były wykonywane badania dla ustalenia związku tej ekspozycji z guzami mózgu. Ekspozycja była oceniana na podstawie pytań ankietowych. Analiza łączna dwóch badań kliniczno-kontrolnych przypadków zachorowań na guzy mózgu została oparta na odpowiedziach od 1 254 (88%) pacjentów z łagodnym guzem mózgu, 905 (90%) ze złośliwym guzem mózgu oraz 2 162 (89%) osób z grupy kontrolnej. W podsumowaniu autorzy stwierdzili, że na podstawie przeglądu najnowszych badań dotyczących tego tematu można wnioskować, iż używanie telefonów przenośnych dłużej niż 10 lat powoduje zwiększone ryzyko występowania guzów mózgu." Arsen i jego związki w środowisku pracy - zagrożenia, ocena narażenia "BEZPIECZEŃSTWO PRACY - nauka i praktyka" 3/2005, str. 26-28 dr Ewa Gawęda Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy W artykule podano podstawowe informacje nt. właściwości fizykochemicznych, stosowania, toksyczności, wartości normatywów higienicznych arsenu i jego związków. Omówiono znormalizowane metody oznaczania arsenu w powietrzu na stanowiskach pracy i przedstawiono nowoopracowaną metodę oznaczania arsenu i jego związków z zastosowaniem absorpcyjnej spektrometrii atomowej z kuwetą grafitową. Rozważono problemy związane z oceną narażenia zawodowego dla arsenu i związków arsenu, z których niektóre zostały sklasyfikowane jako rakotwórcze kategorii 1. Gdzie występuje potrzeba zabezpieczania lub usuwania azbestu w Polsce?(1) "BEZPIECZEŃSTWO PRACY - nauka i praktyka" 4/2004, str. 11-15 mgr. inż. Alfred Brzozowski, Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy dr Andrzej Obmiński Instytut Techniki Budowlanej "Ze względu na brak informacji o szkodliwości wyrobów z zawartością azbestu oraz ich zalety użytkowe i niską cenę, do połowy lat 80. były one powszechnie stosowane (przede wszystkim w budownictwie). W artykule autorzy omówili rodzaje materiałów i wyrobów zawierających azbest, z uwzględnieniem miejsc ich występowania i zawartości tego minerału w poszczególnych wyrobach." Azbest - narażenie i skutki zdrowotne "BEZPIECZEŃSTWO PRACY - nauka i praktyka" 2/2004, str. 2-6 dr hab. Edward Więcek prof.. PŁ Katedra Inżynierii Środowiska Politecznika Łódzka W artykule przedstawiono problemy zawodowej, parazawodowej i środowiskowej ekspozycji na włókna azbestowe. Jak wynika z badań klinicznych i epidemiologicznych, narażenie na pyły azbestu jest związane z rozwojem pylicy azbestowej, raka płuca oraz nowotworów opłucnej i otrzewnej. W pracy przedyskutowano możliwe mechanizmy tych chorób. Przedstawiono także zapadalność na azbestozależne choroby zawodowe w Polsce i ryzyko nowotworowe przy różnych scenariuszach narażenia. Klasyfikacje chemicznych czynników rakotwórczych - przegląd "BEZPIECZEŃSTWO PRACY - nauka i praktyka" 1/2004, str. 9-14 prof.. Dr hab. Sławomir Czerczak Przewodniczący Zespołu ds.. Aktualizacji Wykazu Czynników Rakotwóczych Instytut Medycyny Pracy w Łodzi W artykule omówiono kryteria oceny działania rakotwórczego przyjęte przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem (IARC) oraz klasyfikacje czynników rakotwórczych przyjęte w USA, Niemczech, Unii Europejskiej i w Polsce. Bezpieczeństwo pracy przy magazynowaniu i transporcie ropy naftowej oraz produktów ropopochodnych "BEZPIECZEŃSTWO PRACY - nauka i praktyka" 1/2004, str. 15-20 doc. dr hab. Zbigniew Makles Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy W artykule przedstawiono ogólne informacje związane z ropą naftową i jej produktami, dokonano krótkiego przeglądu jej właściwości fizykochemicznych, przedstawiono sposoby magazynowania i transportu. Podano w skrócie negatywne skutki oddziaływania produktów petrochemicznych oraz formy i sposoby ochrony dróg oddechowych i skóry człowieka. Zagrożenia metalami ciężkimi w procesach nakładania powłok antykorozyjnych "BEZPIECZEŃSTWO PRACY - nauka i praktyka" 11/2003, str. 6-9 mgr. Jolanta Surgiewicz Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy "Technologie nakładania powłok ochronnych są, dla pracowników tego działu przemysłu, źródłem zagrożenia metalami ciężkimi, wśród których: nikiel, chrom (VI) i kadm oraz ich związki są zaliczane do substancji rakotwórczych. Najbardziej popularnymi procesami galwanicznymi powadzonymi obecnie w kraju są: chromowanie, niklowanie, cynowanie, kadmowanie i cynkowanie. Do oznaczania metali oraz ich związków zawartych w powietrzu na stanowiskach pracy zastosowano metodę absorpcyjnej spektrometrii atomowej (ASA) z elektrotermiczną atomizacją i atomizacją w płomieniu, której optymalizacja stanowi podstawę do uzyskania prawidłowego wyniku analitycznego. Oznaczenie stężeń metali i ich związków w powietrzu na stanowiskach pracy w różnych technologiach nakładania powłok ochronnych umożliwi ocenę narażenia pracowników tego działu przemysłu." Kadm i jego związki w środowisku pracy - zagrożenia, ocena ryzyka zawodowego "BEZPIECZEŃSTWO PRACY - nauka i praktyka" 10/2003, str. 17-19 dr Ewa Gawęda Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy "W artykule podano podstawowe informacje na temat właściwości fizykochemicznych, stosowania, toksycznoúci, wartości normatywów higienicznych kadmu i jego związków. Omówiono znormalizowane metody oznaczania kadmu w powietrzu na stanowiskach pracy i przedstawiono nowo opracowaną metodę oznaczania kadmu i jego związków z zastosowaniem absorpcyjnej spektrometrii atomowej z kuwetą grafitową. Rozważono problemy związane z oceną narażenia zawodowego w odniesieniu do kadmu i jego związków." Nitrowe pochodne wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w środowisku "BEZPIECZEŃSTWO PRACY - nauka i praktyka" 3/2003, str. 17-20 mgr. Ivan Makhniashvili Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) i ich nitrowe pochodne (nitro-WWA) są to związki chemiczne występujące w środowisku człowieka, będące składnikiem produktów pochodzenia naturalnego jak również powstają w wyniku procesów termicznych. Związki te są sklasyfikowane jako substancje szkodliwe, wykazujące działania rakotwórcze oraz mutagenne. Zanieczyszczają powietrze atmosferyczne, powietrze na stanowiskach pracy, a także inne media środowiska naturalnego. Materiały izolacyjne zawierające sztuczne włókna mineralne - zagrożenia "BEZPIECZEŃSTWO PRACY - nauka i praktyka" 3/2002, str. 17-20 dr Jan A. Krajewski, prof. dr hab. Stanisław Tarkowski Instytut Medycyny Pracy im. Prof.. Dr. med Jerzego Nofera W pracy omówiono zagrożenia dla zdrowia związane ze stosowaniem sztucznych włókien mineralnych a zwłaszcza wełny izolacyjnej. Pracownicy zatrudnieni przy produkcji: sztucznych włókien mineralnych, wyrobów szczelniających oraz ich montażu i wymianie, należą do najbardziej narażonych. Zgodnie z dyrektywą 98/98/WE wełna mineralna została sklasyfikowana jako drażniąca i rakotwórcza (kategoria 3). W pracy omówiono, obowiązujące za granicą i w Polsce, procedury i przepisy prawa zapewniające bezpieczne dla zdrowia stosowanie wełny mineralnej przy pracach izolacyjnych. Szczegółowo przedstawiono Kodeks ILO dotyczący bezpiecznego stosowania wełny izolacyjnej z syntetycznych włókien szklanych. "Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne w procesach stosowania asfaltów" "BEZPIECZEŃSTWO PRACY - nauka i praktyka" 7-8/2000, str. 10-13 dr MAŁGORZATA POŚNIAK, mgr IVAN MAKHNIASHVILI, mgr JOANNA KOWALSKA Centralny Instytut Ochrony Pracy Asfalty (masy bitumiczne) są produktami rafinacji ropy naftowej lub pochodzenia naturalnego. Są to stałe lub półstałe substancje charakteryzujące się właściwościami wiążącymi, po ogrzaniu przechodzące w ciecz. Dobrze rozpuszczają się w disiarczku węgla. Dokładny ich skład chemiczny jest trudny do określenia ze względu na różny skład ropy naftowej, z której są otrzymywane. Zawierają głównie węglowodory pierścieniowe aromatyczne i/lub naftenowe oraz nasycone. Charakteryzuj ą się niewielką reaktywnością chemiczną. Cząsteczki obecne w asfaltach są kombinacjami wchodzących w skład ropy naftowej grup związków o dobrze poznanej strukturze, takich jak: alkany, alkeny, cykloalkany, cykloalkeny, aromaty i hetero-cząsteczki zawierające siarkę, tlen, azot i metale ciężkie. Asfalty naftowe są produkowane przede wszystkim z rop bezparafinowych. Przy przeróbce ropy przedmuchiwanie powietrzem pozwala również na wykorzystanie do produkcji asfaltu rop parafinowych. Do produkcji asfaltów wykorzystuje się mazut, czyli pozostałości po destylacji atmosferycznej oraz gudron - pozostałość po destylacji próżniowej ropy naftowej. Asfalty są surowcami powszechnie wykorzystywanymi do produkcji materiałów do pokrywania nawierzchni dróg, materiałów izolacyjnych i dekarskich oraz do produkcji lakierów. Ocenia się, że światowa roczna produkcja przekracza 60 min t, a ponad 80% tej produkcji jest zużywane przez budownictwo drogowe. Jakość i przeznaczenie asfaltów naftowych zależy od ich konsystencji, elastyczności oraz innych właściwości, które charakteryzują się takimi parametrami, jak: penetracja, łamliwość, temperatura mięknienia i ciągliwości. W zależności od wykorzystania technologicznego, asfalty naftowe dzieli się na drogowe, przemysłowe i specjalne. (...) Szkodliwe substancje chemiczne w procesie przetwórstwa żywic fenolowo-formaldehydowych "BEZPIECZEŃSTWO PRACY - nauka i praktyka" 3/2000, str. 8-11 dr MAŁGORZATA POŚNIAK, mgr EWA KOZIEŁ, mgr inż. ANNA JEŻEWSKA Centralny Instytut Ochrony Pracy Żywice fenolowo-formaldehydowe należą do grupy tworzyw sztucznych - kondensacyjnych, powszechnie stosowanych w krajowym przemyśle. Są one wykorzystywane między innymi do produkcji materiałów ciernych i ściernych, form i rdzeni dla przemysłu odlewniczego, wyrobów elektroizolacyjnych, wyrobów termoizola-cyjnych z wełny mineralnej i włókna szklanego, tworzyw warstwowych, spoiw stosowanych w przemyśle meblarskim, klejów, farb oraz wyrobów powszechnego użytku. W procesach produkcji detali z żywic fenolowo-formaldehydowych, tworzywa te są najczęściej modyfikowane i mieszane z wypełniaczami, utwardzaczami, środkami smarującymi, rozpuszczalnikami, barwnikami, w celu uzyskania wyrobów o odpowiednich właściwościach. Podczas przetwórstwa żywic tworzywa te są utwardzane na skutek działania wysokich temperatur w zakresie od 160°C do 250°C. W procesie tym wydzielają się do powietrza stanowisk pracy złożone mieszaniny szkodliwych substancji o różnym charakterze chemicznym i różnym stopniu toksyczności, których źródłem są same żywice, jak również środki modyfikujące ich właściwości oraz substancje wchodzące w skład mieszanek. Narażenie pracowników na substancje chemiczne może również występować podczas sporządzania mieszanek i formowania wyrobu, kiedy to następuje sieciowanie żywicy. (...)