CZYNNIKI RAKOTWÓRCZE I MUTAGENNE Klasyfikacja czynników rakotwórczych i mutagennych w Polsce W 2004 r. ukazało się nowe rozporządzenie ministra zdrowia w sprawie czynników o działaniu rakotwórczym i mutagennym, które jest zgodne z dyrektywami Unii Europejskiej (dyrektywa 67/548/EWG wraz z późniejszymi zmianami do 28 ATP włącznie, dyrektywa Komisji 2001/59/WE) (Dz.U. 2004 nr 280. poz. 2771) ze zm. (Dz.U.2005 nr 160, poz.1356). Za czynniki rakotwórcze wg ww. rozporządzenia uważa się czynniki zaliczone do kategorii 1 lub 2 substancji rakotwórczych, które są zamieszczone w wykazie substancji niebezpiecznych według rozporządzenia ministra zdrowia z dnia 2 września 2003 r. w sprawie wykazu substancji niebezpiecznych wraz z ich klasyfikacją i oznakowaniem (DzU.03.199.1948 - które obowiązywało do dnia 29.10.2005 r., a następnie zostało uchylone przez Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 września 2005 r. w sprawie wykazu substancji niebezpiecznych wraz z ich klasyfikacją i oznakowaniem - Dz.U. 2005 nr 201 poz. 1674). Wykaz obejmuje 42 substancje kategorii 1, 775 kategorii 2 (670 z nich stanowią produkty węglo- i ropopochodne).                                                                               Więcej...

Przepisy prawne		Książki		Artykuły

Wykaz substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym Wykaz 1 - Substancje i preparaty   Wykaz 2. Czynniki fizyczne: Promieniowanie jonizujące Wykaz 3. - Czynniki biologiczne Wirus zapalenia wątroby typu B Wirus zapalenia wątroby typu C Wykaz 4. - Procesy tachnologiczne, w których dochodzi do uwalniania substancji, preparatów lub czynników rakotwórczych lub mutagennych: Produkcja auraminy Procesy technologiczne związane z narażeniem na działanie wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, obecnych w sadzy węglowej, smołach węglowych i pakach węglowych Procesy technologiczne związane z narażeniem na działanie pyłów, dymów i aerozoli tworzących się podczas rafinacji niklu i jego związków Produkcja alkoholu izopropylowego metodą mocnych kwasów Prace związane z narażeniem na pył drewna twardego (dąb i buk) Wzór formularza informacji o substancjach, preparatach, czynnikach lub procesach technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym

KSIĄŻKI I BROSZURY

ZAGROŻENIA CHEMICZNE W WYBRANYCH PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH - red. M. Pośniak - CIOP-PIB

		Opracowanie przeznaczone dla czytelników zainteresowanych zarządzaniem bezpieczeństwem i higieną pracy, a w szczególności zajmujących się oceną narażenia zawodowego na szkodliwe substancje chemiczne wydzielające się w czasie przetwórstwa polichlorku winylu, polistyrenu i jego kopolimerów, poliuretanów oraz w trakcie produkcji wyrobów gumowych i stosowania środków ochrony drewna. Format: 17,5 x 25 cm - B5 Stron: 171 ISBN: 83-87354-53-8 Cena: 30 zł

ZAGROŻENIA CHEMICZNE W WYBRANYCH PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH. cz. 2 - red.  M.  Pośniak - CIOP-PIB

		Opracowanie jest przeznaczone dla osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i higienę pracy w przedsiębiorstwach, zajmujących się oceną narażenia zawodowego pracowników, związanego z występowaniem szkodliwych substancji chemicznych w procesach przetwórstwa żywic fenolowo-formaldehydowych, mas bitumicznych, metali i ich związków, a także substancji wchodzących w skład spalin silników Diesla. Format: 17,5 x 25 cm - B5 Stron: 101 ISBN: 83-88703-48-X Cena: 15 zł

CZYNNIKI SZKODLIWE W ŚRODOWISKU PRACY - Wartości dopuszczalne  2007 - red. D. Augustyńska, M. Pośniak - CIOP-PIB

		Kolejne, szóste wydanie publikacji przygotowywanej we współpracy z  Międzyresortową Komisją ds. Najwyższych Dopuszczalnych Stężeń i Natężeń Czynników Szkodliwych dla Zdrowia w Środowisku Pracy, adresowanej do pracodawców i pracowników w celu ułatwienia im przestrzegania obowiązujących w Polsce przepisów prawnych. Publikacja zawiera objaśnienia podstawowych pojęć, wymagania dotyczące środowiska pracy, metody pomiaru stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia, zasady oceny narażenia zawodowego. Uwzględniono następujące czynniki szkodliwe dla zdrowia w środowisku pracy: substancje chemiczne, pyły, czynniki fizyczne – hałas, hałas infradźwiękowy i hałas ultradźwiękowy, drgania mechaniczne, pola elektromagnetyczne, nielaserowe promieniowanie optyczne, promieniowanie laserowe, promieniowanie jonizujące, mikroklimat. W wykazach obowiązujących wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy uwzględniono zmiany wprowadzone w latach 2006-2007 do polskiego prawa z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Format: 11 x 19 cm - A5 Stron: 338 ISBN: 83-7373-077-X Cena: 25,00 zł Rok wydania: 2007

Rozpoznawanie i ocena poziomu zagrożeń czynnikami potencjalnie kancerogennymi w zakładach przemysłowych.
Kalina Wyszyńska, Ewa Janik-Spiechowicz  [ 1998 ]

		Wydawnictwo zawiera informacje nt.: czynników kancerogennych (sposoby oceny i klasyfikacji działania rakotwórczego), monitorowania biologicznego narażenia na czynniki potencjalnie rakotwórcze, metod oceny narażenia i wczesnych skutków biologicznych, porównania zagrożenia czynnikami mutagennymi i genotoksycznymi w środowiskach przemysłowych, sposobów prowadzenia działań zapobiegających zagrożeniom zdrowotnym populacji pracujących. Łódź : Oficyna Wydawnicza Instytutu Medycyny Pracy im. prof. Jerzego Nofera

Wytyczne szacowania ryzyka zdrowotnego dla czynników rakotwórczych

- redakcja merytoryczna: prof. dr hab. Sławomir Czerczak - IMP

		Zakres tematyczny cyklicznie ukazującego się wydawnictwa IMP, dla poszczególnych czynników rakotwórczych obejmuje: dane dotyczące właściwości fizykochemicznych, występowanie, zastosowanie, narażenie, działanie biologiczne, drogi wchłaniania, toksyczność ostrą, toksyczność przewlekłą, działanie toksyczne na zwierzęta, dowody działania rakotwórczego, działanie rakotwórcze na ludzi, działanie rakotwórcze na zwierzęta, działanie mutagenne, działanie teratogenne, wpływ na rozrodczość, jakościową oceną rakotwórczości (w tym umiejscowienie nowotworu), ilościową ocenę rakotwórczości, normatywy higieniczne. Wytyczne mogą ułatwić pracodawcom i służbom nadzoru nad warunkami pracy identyfikację czynników rakotwórczych, jak również dokonanie ilościowej oceny szacowania ryzyka zdrowotnego pracowników mających kontakt z czynnikami rakotwórczymi. Łódź : Oficyna Wydawnicza Instytutu Medycyny Pracy im. prof. Jerzego Nofera

Dotychczas w ramach ww. wydawnictwa, w IMP opracowano "Wytyczne szacowania ryzyka zdrowotnego " dla następujących substancji o działaniu rakotwórczym:
A
5-Allilo-1,3-benzodioksol, Zeszyt 19 [ 2004 ]
akrylamit, Zeszyt 3 [ 1996 ]
akrylonitryl, Zeszyt 4 [ 1997 ]
alfa-Chlorowane tolueny i chlorek benzoilu, Zeszyt 14 [ 2002 ]
arsen i nieorganiczne związki arsenu, Zeszyt 17 [ 2003 ]
azbest, Zeszyt 5 [ 1997 ]
azirydyna, Zeszyt 16 [ 2003 ]
B
barwniki benzydynowe: czerń bezpośrednia 38, Zeszyt 9 [ 1999 ]
barwniki benzydynowe: błękit bezpośredni 6, Zeszyt 9 [ 1999 ]
barwniki benzydynowe: brąz bezpośredni 95, Zeszyt 9 [ 1999 ]
benz(a)antracen, Zeszyt 8 [ 1999 ]
benzen, Zeszyt 12 [ 2001 ]
benzydyna, Zeszyt 4 [ 1997 ]
beryl i jego związki, Zeszyt 3 [ 1996 ]
bifenylo-4amina, Zeszyt 18  [2004]
błękit zawiesinowy 1, Zeszyt 17 [ 2003 ]
bromian(V) potasu,  Zeszyt 17 [ 2003 ]
bromoeten,  Zeszyt 15 [ 2002 ]
C
4-Chloroanilina, Zeszyt 13 [ 2001 ]
chlorek dimetylokarbamoilu,  Zeszyt 15 [ 2002 ]
chlorek winylu, Zeszyt 5 [ 1997 ]
chloro(metoksy)metan, Zeszyt 15 [ 2002 ]
chromu (VI) związki, Zeszyt 10 [ 2000 ]
czerwień zasadowa 9, Zeszyt 13 [ 2001 ]
D
1,1-Dimetylohydrazyna, Zeszyt 17 [ 2003 ]
1,2-Dibromo-3-chloropropan, Zeszyt 13 [ 2001 ]
1,2-Dibromoetan, Zeszyt 6 [ 1997 ]
1,2-Dichloroetan, Zeszyt 14 [ 2002 ]
1,2-Dimetylohydrazyna, Zeszyt 13 [ 2001 ]
2,2’-Dichloro-4,4’-metylenodianilina, Zeszyt 16 [ 2003 ]
2,4-Dinitrotoluen Zeszyt 18  [2004]
2,6-Dinitrotoluen, Zeszyt 13 [ 2001 ]
2.3/Dibromopropan/1/ol, Zeszyt 19 [ 2004 ]
E
1,2-Epoksy-3-fenoksypropan, Zeszyt 18  [2004]
2,3-Epoksypropan-1-ol, Zeszyt 14 [ 2002 ]
epichlorohydryna, Zeszyt 4 [ 1997 ]
eter bis(chlorometylowy), Zeszyt 4 [ 1997 ]
F
fluorek winylu, Zeszyt 8 [ 1999 ]
formaldehyd, Zeszyt 4 [ 1997 ]
frakcje destylacyjne smoły węglowej i mieszaniny frakcji, Zeszyt 11 [ 2000 ]
furan, Zeszyt 19 [ 2004 ]
G
gazyfikacja węgla, Zeszyt 11 [ 2000 ]
H
heksachlorobenzen, Zeszyt 15 [ 2002 ]
hydrazyna, Zeszyt 9 [ 1999 ]
K
kadm i jego związki, Zeszyt 3 [ 1996 ]
M
2-Metoksyanilina, Zeszyt 16 [ 2003 ]
N
7 2-naftyloamina, Zeszyt 7 [ 1998 ]
2.2'/(Nitrozoimino)dietanol, Zeszyt 19 [ 2004 ]
2-Nitroaniyol, Zeszyt 17 [ 2003 ]
2-Nitropropan, Zeszyt 15 [ 2002 ]
4-nitrobifenyl, Zeszyt 7 [ 1998 ]
N-etylo-N-nitrozomocznik, Zeszyt 2 [ 1996 ]
nikiel i jego związki, Zeszyt 10 [ 2000 ]
N-metylo-N’-nitro-N-nitrozoguanidyna,  Zeszyt 2 [ 1996 ]
N-metylo-N-nitrozomocznik, Zeszyt 2 [ 1996 ]
N-nitrozodietyloamina, Zeszyt 2 [ 1996 ]
N-nitrozodimetyloamina, Zeszyt 2 [ 1996 ]
O
odlewnictwo żelaza i stali, Zeszyt 11 [ 2000 ]
ogniotrwałe włókna ceramiczne, Zeszyt 19 [ 2004 ]
oleje łupkowe, Zeszyt 8 [ 1999 ]
oleje mineralne nierafinowane lub słabo rafinowane, Zeszyt 5 [ 1997 ]
o-Toluidyna, Zeszyt 14 [ 2002 ]
P
paki węglowe, Zeszyt 6 [ 1997 ]
pochodne chlorowane bifenylu, Zeszyt 9 [ 1999 ]
produkcja aluminium, Zeszyt 11 [ 2000 ]
produkcja i naprawa obuwia, Zeszyt 12 [ 2001 ]
produkcja koksu, Zeszyt 11 [ 2000 ]
propano-1,3-sulton, Zeszyt 16 [ 2003 ]
propano-3-lakton, Zeszyt 16 [ 2003 ]
przemysł gumowy, Zeszyt 9 [ 1999 ]
przemysł meblarski i stolarstwo meblowe, Zeszyt 12 [ 2001 ]
pyły drewna, Zeszyt 10 [ 2000 ]
R
rafinacja ropy naftowej, Zeszyt 11 [ 2000 ]
S
sadze kominowe, Zeszyt 7 [ 1998 ]
siarczan dietylowy, Zeszyt 5 [ 1997 ]
siarczan(VI) dimetylu, Zeszyt 14 [ 2002 ]
smoły węglowe, Zeszyt 5 [ 1997 ]
spaliny silnika Diesla, Zeszyt 6 [ 1997 ]
T
1,2,3-trichloropropan, Zeszyt 7 [ 1998 ]
talk, Zeszyt 3 [ 1996 ]
tetrachloroeten,  Zeszyt 6 [ 1997 ]
tioacetamid, Zeszyt 18  [2004]
tlenek etylenu, Zeszyt 3 [ 1996 ]
tlenek propylenu, Zeszyt 8 [ 1999 ]
tlenek Syterenu, Zeszyt 18  [2004]
trichloroeten, Zeszyt 6 [ 1997 ]
tris(2,3-dibromopropylo)fosforan, Zeszyt 8 [ 1999 ]
W
wolna krystaliczna krzemionka, Zeszyt 7 [ 1998 ]

Przepisy prawne

Dz.U 2005 Nr 73 poz. 645 Akty uchylone, które zastąpił wskazany dokument: Dz.U. 2003 nr 21 poz. 180 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 grudnia 2002 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy Dz.U. 1996 nr 86 poz. 394 Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 9 lipca 1996 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy   ze zm.   - Dz.U. 2007 nr 241 poz. 1772 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 grudnia 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy Dz.U. 2004 nr 280 poz. 2771 Akty uchylone, które zastąpił wskazany dokument: Dz.U. 1996 nr 121 poz. 571 Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 11 września 1996 r. w sprawie czynników rakotwórczych w środowisku pracy oraz nadzoru nad stanem zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki. Dz.U. 2003 nr 36 poz. 314 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 stycznia 2003 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie czynników rakotwórczych w środowisku pracy oraz nadzoru nad stanem zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy   ze zm.   - Dz.U. 2005 nr 160 poz. 1356 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 sierpnia 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy Dz. U. 2004 nr 200 poz. 2047 Akty uchylone, które zastąpił wskazany dokument: Dz. U. 1990 nr 85 poz. 500 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 grudnia 1990 w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym Dz. U. 2002 nr 127 poz. 1091 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym Dz. U. 1992 nr 1 poz. 1 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1991 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym Dz. U. 1998 nr 105 poz. 658 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2004 w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac   ze zm.   - Dz.U. 2005 nr 136 poz. 1145 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 lipca 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac   - Dz.U. 2006 nr 107 poz. 724 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac Dz. U. 2003 nr 171 poz. 1666 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 września 2003 r. w sprawie kryteriów i sposobu klasyfikacji substancji i preparatów chemicznych   ze zm.   - Dz.U. 2004 nr 243 poz. 2440 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 października 2004 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kryteriów i sposobu klasyfikacji substancji i preparatów chemicznych   - Dz.U. 2007 nr 174 poz. 1222 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 4 września 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kryteriów i sposobu kwalifikacji substancji i preparatów chemicznych   - Dz.U. 2009 nr 43 poz. 353 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kryteriów i sposobu klasyfikacji substancji i preparatów chemicznych Dz. U. 2002 nr 217 poz. 1833 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 listopada 2002 w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy   ze zm.   - Dz.U. 2005 nr 212 poz. 1769 Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 10 października 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy   - Dz.U. 2007 nr 161 poz. 1142 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 sierpnia 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy   - Dz.U. 2009 nr 105 poz. 873 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 czerwca 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy Dz. U. 1996 nr 114 poz. 545 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 1996 w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet   ze zm.   - Dz. U. 2002 nr 127 poz. 1092 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu prac wzbronionych kobietom

ARTYKUŁY

Klasyfikacje chemicznych czynników rakotwórczych - przegląd

„BEZPIECZEŃSTWO PRACY nauka i praktyka” 1/2004, str. 9-14 prof. dr hab. SŁAWOMIR CZERCZAK Przewodniczący Zespołu ds. Aktualizacji Wykazu Czynników Rakotwórczych Instytut Medycyny Pracy w Łodzi

W artykule omówiono kryteria oceny działania rakotwórczego przyjęte przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem (IARC) oraz klasyfikacje czynników rakotwórczych przyjęte w USA, Niemczech, Unii Europejskiej i w Polsce.

Zagrożenia metalami ciężkimi w procesach nakładania powłok antykorozyjnych

„BEZPIECZEŃSTWO PRACY nauka i praktyka” 11/2003, str. 6-9 mgr JOLANTA SURGIEWICZ Centralny Instytut Ochrony Pracy - Panstwowy Instytut Badawczy

Technologie nakładania powłok ochronnych są, dla pracowników tego działu przemysłu, źródłem zagrożenia metalami ciężkimi, wśród których: nikiel, chrom (VI) i kadm oraz ich związki są zaliczane do substancji rakotwórczych. Najbardziej popularnymi procesami galwanicznymi powadzonymi obecnie w kraju są: chromowanie, niklowanie, cynowanie, kadmowanie i cynkowanie. Do oznaczania metali oraz ich związków zawartych w powietrzu na stanowiskach pracy zastosowano metodę absorpcyjnej spektrometrii atomowej (ASA) z elektrotermiczną atomizacją i atomizacją w płomieniu, której optymalizacja stanowi podstawę do uzyskania prawidłowego wyniku analitycznego. Oznaczenie stężeń metali i ich związków w powietrzu na stanowiskach pracy w różnych technologiach nakładania powłok ochronnych umożliwi ocenę narażenia pracowników tego działu przemysłu.

Kadm i jego związki w środowisku pracy - zagrożenia, ocena ryzyka zawodowego

„BEZPIECZEŃSTWO PRACY nauka i praktyka” 10/2003, str. 17-19 dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy - Panstwowy Instytut Badawczy

W artykule podano podstawowe informacje na temat właściwości fizykochemicznych, stosowania, toksycznoúci, wartości normatywów higienicznych kadmu i jego związków. Omówiono znormalizowane metody oznaczania kadmu w powietrzu na stanowiskach pracy i przedstawiono nowo opracowaną metodę oznaczania kadmu i jego związków z zastosowaniem absorpcyjnej spektrometrii atomowej z kuwetą grafitową. Rozważono problemy związane z oceną narażenia zawodowego w odniesieniu do kadmu i jego związków.

Nitrowe pochodne wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w środowisku

„BEZPIECZEŃSTWO PRACY nauka i praktyka” 3/2003, str. 17-20 mgr IVAN MAKHNIASHVILI Centralny Instytut Ochrony Pracy - Panstwowy Instytut Badawczy

Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) i ich nitrowe pochodne (nitro-WWA) są to związki chemiczne występujące w środowisku człowieka, będące składnikiem produktów pochodzenia naturalnego jak również powstają w wyniku procesów termicznych. Związki te są sklasyfikowane jako substancje szkodliwe, wykazujące działania rakotwórcze oraz mutagenne. Zanieczyszczają powietrze atmosferyczne, powietrze na stanowiskach pracy, a także inne media środowiska naturalnego.